Oidhreacht

Tá stair shóisialta chultúrtha shaibhir de ghníomhaíocht mhianadóireachta ag baint le suíomh an tionscadail i mBéal Átha Gabhann a théann siar na céadta bliain.

Is í an fhís atá ag Siga Hydro ná stair shaibhir Bhéal Átha Gabhann a cheiliúradh agus a bheith ag obair go dlúth leis an bpobal ionas go dtuigfidh siad an tábhacht stairiúil a bhaineann le hathúsáid sheanmhianach tréigthe Magcobar.

Má tá ceist agat maidir leis an oidhreacht nó dá mba mhaith leat scéal a roinnt linn, déan teagmháil linn ar heritage@silvermineshydro.ie

Príomheachtraí i gCeantar Bhéal Átha Gabhann sa stair

  • 2000 RCR

    Mianadóireacht sa Chianaimsir – tá dealramh leis an tuairim go raibh oibreacha copair in Éirinn agus b’fhéidir i mBéal Átha Gabhann.

  • 800 - 1000

    Tá iomrá fánach ar Lochlannaigh nó Danair i gceantar Bhéal Átha Gabhann, is féidir gur cumadh na scéalta seo ar mhaithe le hinfheisteoirí a mhealladh.

  • 1289-1303

    Leasa Mianadóireachta na hIodáile. B’fhéidir na Frescobaldis as Flórans, ceannaithe agus iasachtóirí airgid don Rí Éadbhard I a bhí iontu.

  • 1303

    Gortaíodh Séiplíneach Bhiorra Glisse ag cruinniú leis na mianadóirí, cuireadh faoi choinnealbhá iad dá bharr. An taifead is luaithe ar raic tigh leanna i mBéal Átha Gabhann.

  • 1612-1642

    Thug Séarlas I cearta mianadóireachta do 'Ridirí Sasanacha' éagsúla, tógadh bonneagar suntasach (féach léarscáil Dingley 1681).

  • Circa 1670-1680

    Ghlac an Coirnéal Cromalach Henry Prittie seilbh ar an talamh agus thosaigh sé mianadóireacht in Knockaunderrick (An Cnocán Dearg?).

  • 1703-1801

    Thug Acht Parlaiminte níos mó smachta do Prittie ar chearta mianraí, deonaíodh go leor léasanna dá bharr, theip orthu uilig.

  • 1718

    Tugadh cairt do Bhéal Átha Gabhann aonach a dhéanamh.

  • 1804-1844

    Theip ar Chuideachta Mhianadóireachta (An Tiarna Dunalley) agus ar iarrachtaí eile sirtheoireacht a dhéanamh sa cheantar.

  • 1845-1852

    An Gorta Mór, scéalta éagsúla gur thug GMCI ‘min’ do na hoibrithe ar an láithreán.

  • 1860

    Rinne A.B. Wyne ó Shuirbhéireacht Gheolaíochta na hÉireann léarscáiliú ar éasc Bhéal Átha Gabhann agus ar ghníomhaíocht mhianadóireachta sa cheantar, léiriú ar shuim an Stáit sa mhianadóireacht.

  • 1845-1874

    Cuideachta Ghinearálta Mhianadóireachta na hÉireann (GMCI) i mbun mianadóireachta sa Gharraí Ard, sa Bhaile Nua agus in Gortadina (leagan Gaeilge le fiosrú).

  • 1958/59

    Cuireadh deireadh le gnóthaí ag fosú bairíte Magcobar sa Bhaile Nua in 1993.

  • 1962-1982

    Rinne International Mogul Mines as Ceanada taiscéalaíocht agus osclaíodh mianach.

  • 2000-2010

    Rinneadh pleanáil oidhreachta agus athchóiriú cuimsitheach ar na foirgnimh mhianadóireachta a bhí fós ar marthain.

  • 2008-2024

    Roghnaíodh Silvermines Hydro mar Thionscadal Leasa Choitinn san AE.

Béal Átha Gabhann: Oidhreacht Chultúrtha na Mianach agus na Mianadóirí

Tá rún ag Silvermines Hydro, le cabhair ó gheolaithe, staraithe, seandálaithe, agus staraithe áitiúla, imleabhar faoi eagarthóireacht a chur amach a fhiosróidh oidhreacht mhianadóireachta Cheantar Bhéal Átha Gabhann.